Een onbekende episode in de geschiedenis van Europa is het verhaal van de Joodse bolsjewistische leider van Hongarije, Bela Kun, die werd geboren op 20 februari 1886.

Bela Kun

Bela Kun werd geboren in een klein dorpje in Transsylvanië in het toenmalige Oostenrijk-Hongarije. Het was een moeilijke tijd, maar vóór de Eerste Wereldoorlog was Bela Kun slechts een onbeduidende journalist. Zoals veel van zijn voorouders had hij zijn oorspronkelijke naam veranderd om erbij te horen. De Joden hebben een lange traditie van naamsveranderingen: Karl Marx heette eigenlijk Mordechai Levy. Trotski’s naam was Bronstein. Andere prominente figuren (en commissarissen) waren Lev Kamenev ( Rozenfeld ), Zinoviev ( Apfelbaum ), Alexander Pavrus (Israel Gelfand ) en Jacob Sverdlov; eerste president en verantwoordelijk voor de liquidatie van de tsaar en zijn hele gezin.

De persoon die de bolsjewistische leider van Hongarije zou worden, Bela Kun, heette eigenlijk Aron Cohn.

Bela Kun / Aron Kohn werd tijdens de Eerste Wereldoorlog gemobiliseerd en belandde vervolgens in Russische gevangenschap. Tijdens zijn verblijf in een gevangenkamp in Siberië kwam hij in contact met Karl Radek (Sobelsohn) die een vooraanstaande communistische revolutionair was. Radek was betrokken geweest bij de poging tot revolutie in Polen (1905) en zou dan ook actief zijn in de pogingen om ook in Duitsland een revolutie te ontketenen.

De voorheen onbekende journalist met sociaaldemocratische sympathieën werd dankzij Radek een aanhanger van het communisme. Radek en Kun begonnen communistische propaganda onder de andere gevangenen te verspreiden door een wekelijkse krant te publiceren, “Der Sozialist-Internationalist”. De krant werd in de Hongaarse taal gepubliceerd en werd ook naar Hongarije gesmokkeld. Radek, uit Lvov in wat nu Oekraïne is, zat samen met Lenin, wiens gezelschap voor de helft uit Joden bestond, op de trein die op 9 april 1917 een station in Thayngen binnenreed, een Zwitserse stad aan de Duitse grens, en een week later aankwam in St. Petersburg vanwaar de revolutie begon.

In 1918 kwam Kun opnieuw in contact met Lenin, die het jaar ervoor een revolutie had ontketend in Rusland. Kun kreeg de taak om cursussen te organiseren voor buitenlandse agitatoren die de wereldrevolutie zouden beginnen. In Moskou was Kun betrokken bij de vorming van het Hongaarse deel van de Russische Communistische Partij. Op dat moment had hij plannen om het communisme naar Hongarije te exporteren en in november 1918 keerde hij terug naar Hongarije met ongeveer honderd andere communisten en een grote hoeveelheid contant geld.

Een maand eerder, in 1918, had de “Asterrevolutie” plaatsgevonden in Hongarije, waar liberaal-democraten en marxisten een democratische republiek hadden opgericht. Het bestuur was echter zwak, wat een goed uitgangspunt was voor Bela Kun en de andere bolsjewieken toen ze kort daarna arriveerden. De nieuw gekozen president, graaf Michael Karolyi, was zelf geen Jood maar had dankzij hun steun de macht verkregen. De democratische revolutie was niet geheel bloedeloos, maar was niets vergeleken met wat zou komen met Bela Kun.

Toen Bela Kun enkele weken na de oprichting van de Democratische Republiek terugkeerde naar Hongarije, lanceerde hij onmiddellijk een campagne tegen president Karolyi en zijn sociaaldemocratische bondgenoten. De republiek duurde slechts van oktober 1918 tot maart 1919, toen de bolsjewieken het roer overnamen. De nieuwe “Raad van Volkscommissarissen” had 26 leden. 18 van hen waren Joden.

Een terreurbewind zou in Hongarije regeren van 21 maart tot 6 augustus 1919. De auteur van het boek “Bela Kun en de bolsjewistische revolutie in Hongarije“, A Melsky, heeft beschreven hoe het nieuwe regime snel ontaardde in chaos:

   “Socialisatie” van alles dat überhaupt bestond, werd afgekondigd. Een vloed van decreten stroomde over het land, dat nu zou worden omgevormd tot een ‘communistisch paradijs’. Op de eerste dag van de ‘dictatuur van het proletariaat’ werden alle winkels in Boedapest gesloten. Alle winkels werden “gevorderd”. De kleine zakenlui mochten aanvankelijk de zaak draaiende houden, maar communistische controleurs werden boven hen gezet en zij zorgden voor de dagkassa’s en brachten de opbrengst naar de staatsbanken. De distributie van voedsel werd beheerst door het principe dat alleen het “werkende proletariaat” er aanspraak op kon maken en de levering van de goederen hing af van de presentatie van een kaart van de vakbond. Handarbeiders en ambachtslieden verloren en masse alle mogelijkheden van bestaan. Chaos en anarchie grepen het economische leven van het hele land.

Louis Birinyi (een pseudoniem voor William Dudle Pelley) schreef in zijn boek “The Tragedy of Hungary. An Appeal for World Peace” dat ze liever uit hun eigen gelederen rekruteerden en dat dit op onvoorstelbare manieren kon worden gedaan:

   Het land werd opgedeeld in districten en er werd een commissaris aangesteld als hoofd van elk district. Het was niet ongewoon voor de bolsjewieken om leiders van Joodse synagogen te benoemen om de macht te hebben over het leven en de dood van de mensen in de districten.

Na een mislukte anticommunistische couppoging in juni 1919 reageerde Bela Kun hierop met rode terreur, waarbij door willekeurig geweld en plunderingen iedereen die “misdaden tegen de revolutie” zou hebben gepleegd, werd gezocht. Talloze misstanden vonden plaats en ten minste 590 contrarevolutionairen, werkelijke of denkbeeldige, werden geëxecuteerd.

De volgende maand werd Hongarije aangevallen door Roemenië. Plots werden de bolsjewieken nationalisten. Officieren van het voormalige leger werden teruggeroepen en opgeroepen om hun vaderland te verdedigen. Ze konden het Roemeense leger echter niet stoppen.

Na de nederlaag in Hongarije vluchtte hij naar Wenen waar hij een revolutie probeerde te beginnen tegen de Oostenrijkse regering. Toen dit mislukte werd hij vastgezet. In 1920 vertrok hij naar Moskou, waar hij een nieuwe opdracht ontving van de propagandasectie van de Comintern en een tijdlang naar Duitsland werd gestuurd om de Communistische Partij KPD bij te staan. In dienst van de Sovjet-Unie zou hij op de Krim opdracht hebben gegeven tot de moord op tienduizenden krijgsgevangenen uit het leger ‘van de Witten’ van Pyotr Wrangel die amnestie hadden gekregen in ruil voor hun overgave.

Na een machtsstrijd in de jaren dertig werd Bela Kun gezuiverd door Stalin. Wat de vele Hongaren zelf zo graag wilden, had de Sovjet-Unie nu zelf opgelost. Het leven van Bela Kun eindigde in de Goelag met een kogel in zijn hoofd.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here